Қазақстаннан бал экспорты бір жылда екі есе көбейді, сонда да өте аз
21 ноября 2023
20
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/11/nvidia_share_ust3loagp1-min.png)
Қазақстандық омарташылар өнімінің 1,5%-ын ғана шетелге сатады
2023 жылдың тоғыз айында қазақстандық омарташылар бал экспортын 2,1 есе арттырды. 69,9 тонна тәтті өнім басқа елдерге сатуға жіберілді. Бұл жетістік шаруаларды қатты қуанта қоймаса керек: отандық жеткізушілер биыл сату көлемі көбейгенімен экспорттық бағаның төмендеуіне байланысты былтырғыдан тіпті 19,7% аз табыс тапты. ҚР СЖРА Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, биылғы алғашқы үш тоқсанында ақшалай есептегенде бал экспорты небәрі 100,1 мың АҚШ долларын құраса, 2022 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында ол 124,7 мың АҚШ долларына жеткен.
Ұзақ мерзімді динамика қазақстандық бал экспортының қаншалықты төмендегенін көрсетеді. 2017–2021 жылдар аралығында отандық экспорттаушылар жеткізілімдерді жыл сайын арттырды. Былтыр жағдай күрт өзгеріп, шетелге сату 3,9 есе, яғни 225,4 тоннадан 58,1 тоннаға дейін қысқарды. Себебі қазақстандық балдың негізгі сатып алушысы Өзбекстан сатып алу көлемін 7 есеге жуық қысқартқан.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/111-5.png)
Биыл Өзбекстан Қазақстанның бал өнімдерінің негізгі сатып алушысы болып қалды, бұл елдің экспорттағы үлесі 62,9%. Көрші сатып алушының болғаны жақсы, бірақ Өзбекстан үшін балдың экспорттық бағасы басқа импорттаушылармен салыстырғанда ең төмен бағаның бірі: тоннасына небәрі 1 мың АҚШ доллары. Тек Ресей ғана қазақстандық балға аз төлейді (тоннасына 0,7 мың АҚШ доллары), бірақ бұл өнімнің өте аз бөлігі РФ-ға экспортталады. Балды тоннасына тиісінше 16 мың АҚШ долларын және 10,4 мың АҚШ долларын төлеуге дайын Гонконгқа немесе БАӘ-ге сату ең тиімді. Қытай да жақсы төлейді: 7,6 мың АҚШ доллары. Әр елге орташа экспорттық баға бойынша берілген барлық деректер есептелген.
Қазақстандық омарташылар шетелге өнімін көбірек сатқысы келеді, бірақ мұндай тартымды экспорттық нарықтарға шығу мәселесі бар. Мысалы, БАӘ-ге жеткізуші болу үшін сізге тексеруден өтіп, БАӘ Корольдігіне экспорттау үшін бекітілген кәсіпорындар тізіліміне енгізу үшін құжаттарды тапсыру қажет. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, ақпан айының соңында тізілімде бар болғаны 14 қазақстандық шаруа қожалығы болған. Еуропалықтардың да импорттық балға өте қатаң талаптары бар. 2023 жылы қазақстандық балды сатып алушылардың тізімінде ешқандай еуропалық мемлекет жоқ. Қарашада ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Латвияның Азық-түлік қауіпсіздігі, жануарлардың денсаулығы және қоршаған ортаны қорғау институтының өкілдерімен омарташыларға кездесу ұйымдастырды. Сарапшылар біздің фермерлерге қазақстандық балды Еуропалық Одақ нарығына шығаруға көмектесуі керек.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/221-5.png)
Былтыр бал экспорты Қазақстаннан экспорттың жалпы көлемінде болмашы үлесті құрады: бар болғаны 1,5%. Өндірілген 3,9 мың тонна өнімнің 58,1 тоннасы ғана экспортқа шығарылды. Еліміздің ең «балды» өңірлерінің бірі Шығыс Қазақстан өндірілген 1,8 мың тоннаның 6,3 тоннасын ғана экспорттаған. Басқа өңірлермен салыстырғанда экспорттың үлесі өте аз: 0,3%. Салыстыру үшін: Түркістан облысының омарташылары өндірілген балдың 11,8% (немесе 26 тонна), Алматы облысы — 5% (немесе 12,8 тонна), Жетісу облысы — 4,4% (немесе 12,8 тонна) шетелге жөнелтілді.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/332-4.png)
Ара саны бойынша да Шығыс Қазақстан облысы көш бастап тұр. Қазақстанда тіркелген 218,4 мың бал арасының 41,6%-ы (немесе 90,9 мыңы) Шығыс Қазақстан облысында. Жалпы Қазақстандағы бал арасының санына келетін болсақ, былтыр бұл көрсеткіш соңғы бірнеше жылдағы ең жоғары көрсеткішке жетті. Өсім еліміздің оңтүстік және шығыс өңірлерінде омарта шаруашылығының белсенді дамуымен байланысты.
Экспортқа бағытталған омарта шаруашылығының маңызды проблемаларының бірі өндірушілердің басым бөлігі шағын омарта шаруашылығында. Ұялар саны аз, оның үстіне жиі бір жерден екінші жерге тентіреп жүретін омарташыларға автоматтандыру және өнеркәсіптік орау процестерін енгізу, тауарларды зертханаларға жүйелі түрде тапсыру, аккредитациядан өту және т. б. қиын. Статистикаға сәйкес, былтыр 50,4% ара үй шаруашылықтарына тиесілі болды. 2022 жылы бал арасының тағы үштен бірін жеке кәсіпкерлер мен шағын шаруа қожалықтары құрады.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/441-5.png)
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083