Индустриалды дәуірге дейінгі өмір: ҚР-дағы отбасылардың жартысына жуығы орталықтандырылған жылусыз өмір сүреді
20 декабря 2023
32
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/12/excel_pyfrsbkoba-min.png)
Жылыту қазандығы газбен жұмыс істейтіндердің жолы болды, қалғандары пешті көмірмен жылытып, күл шығаруы керек
Қазақстанның тұрғын үй қорының көбінің ыстық сумен және жылумен қамтамасыз етілуі төмен деңгейде қалып отыр. Бұл екі мемлекеттік қызмет түрі тек ауылдар мен шағын қалалардағы ғана емес, облыс орталықтарындағы тұрғын үйлерді абаттандыру мәселесінде шешімін таппаған. ҚР СЖРА Ұлттық статистика бюросының (ҰСБ) мәліметінше, соңғы бірнеше жылда тұрғын үй қорын орталықтандырылған жылумен қамтамасыз ету мәселесі алға жылжыды, бірақ динамикасы әлсіз күйінде қалып отыр. Егер 2018 жылы орталықтандырылған жылу жүйесі бар тұрғын үй қорының үлесі 41%-ды құраса, 2022 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 43,9%-ға ғана өсті. Ыстық сумен қамтамасыз ету бойынша да жағдай осындай: осы қызметке қосылған тұрғын үй қорының үлесі 36%-дан 37,7%-ға өсті.
Коммуналдық қызметтердің басқа түрлері бойынша тұрғын үй қорын қамтамасыз етудің жалпы көрсеткіштері жаман емес. Барлық тұрғын үй қорының 74%-ы кәріз жүйесімен жабдықталған, суық су барлығында дерлік бар: 98,2%.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/111-31.png)
Бұл деректер үйлер мен ғимараттарға қатысты. Адамдарға қолайлы жағдай жасау туралы айтатын болсақ, мұндай статистика үй шаруашылықтарын іріктеу зерттеулерінің нәтижелері бойынша жарияланады. ҚР СЖРА ҰСБ зерттеулеріне сүйенсек, былтыр орталықтандырылған жылуға отбасылардың 54,9%-ы ғана қол жеткізген. Қалалар мен ауылдар бойынша орташа көрсеткіш тым алшақ. Қаладағы үйлердің 80,2%-ы жылуды ЖЭС немесе қазандықтардан алса, ауылда көрсеткіш 3,4% ғана. Ауылдық жерлерде орталықтандырылған жылу ілуде біреу. Сондай мысалдардың бірі — Шығыс Қазақстан облысындағы Средигорное ауылында ірі шаруа қожалығы қазандықты іске қосып, ауыл тұрғындарын жылумен, ыстық сумен қамтамасыз етіп отыр.
Ауыл тұрғындары, әдетте, ыстық су мәселесін де өз бетімен шешеді. Ауылда тұратын барлық отбасылардың тек 1,5%-ның ғана үйі ыстық су жүйесіне қосылған. Ауыл үйлерінің 73,8%-ның үйлерінде су жылыту функциясы бар қазандық, жылыту элементі немесе газ қазандығы орнатылған.
Дегенмен, қала тұрғындарының ыстық сумен қамту мәселесі де бар. Қалалардағы үй шаруашылықтарының 65%-ы ғана жүйеге қосылған. Жеке сектор халық көп шоғырланған жерлерде бұл көрсеткішті айтарлықтай төмендетеді. Қаланың ішінде орналасқанына қарамастан, қала маңындағы үйлердің тұрғындары да орталықтандырылған жылусыз және ыстық сусыз, индустриалды дәуірдегідей өмір сүреді және су сорғыштан су ішеді.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/221-32.png)
Мәселен, Өскеменде Щербаков көшесіндегі екі қабатты сегіз үйдің тұрғындары 20 жылдан астам пәтерлерінде пеш жағып келген. Олар көмірді екінші қабатқа шелекпен тасиды, содан кейін күл шығарды. Сонау 90-шы жылдары осы бірнеше көпқабатты үйлер жақын жердегі қазандықтың желілерінің арқасында жылытылып, жабылғаннан кейін осындай мәселеге тап болды. Ол былтыр жыл соңында, жиырма жылдан кейін ғана шешім қабылдады және өркениет олардың көшесіне келді. Билік баяғыда көпқабатты үйлерге жылу трассасын салып берді.
Ескі тұрғын үй қоры — қалаларды жылумен қамтамасыз ету мәселелерінің бір ғана қыры. Жеке секторда тұратын кейбір қала тұрғындары жылу электр станцияларындағы жылу қуатының тапшылығынан немесе газ немесе газ тарату желілерінің жоқтығынан өркениет игілігіне қол жеткізе алмай отыр. Атап айтқанда, бұл мәселе Қарағанды және Ұлытау өңірлеріндегі көптеген елді мекендерге тән. Олардың жалпы газдандыру деңгейі 1,5%-ға әрең жететінін бұған дейін жазғанбыз.
Картада автономды газбен жылыту арқылы үйлерін жылытатын отбасылардың үлесі тек батыс және оңтүстік өңірлерде жоғары екені көрсетілген. Мәселен, Атырау облысында үй шаруашылықтарының 68,8%-ы, Түркістан облысында — 65,3%-ы, Батыс Қазақстан облысында — 57,2%-ы газбен қамтылған. Бұл ретте бұл өңірлердегі орталықтандырылған жылумен қамтамасыз етудің төмен қарқыны пешпен жылытатын қалалықтар мен ауыл тұрғындары үшін аса күрделі мәселе емес сияқты. Көмір пештерін жағатын үй шаруашылықтарымен салыстырғанда, жайлы тұрғын үйде тұратын отбасылардың саны екі есе көп болса, бұл мүлдем басқа мәселе. Бұл жағдай Солтүстік Қазақстанға (60%-бен салыстырғанда 39,3%) немесе Жетісу облысына (56,8%-бен салыстырғанда 22,8%) тән. Тізімді әрі қарай жалғастырамыз: Ақмола және Абай облыстары.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/331-34.png)
ҚР СЖРА ҰСБ іріктеу зерттеуінше, орталықтандырылған жылуға қосылу мәселесі ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен табыс табатындар жиі кездеседі. Кедей отбасылардың тек 31,7%-ы орталықтандырылған жылу жүйесіне қосылған пәтерлерде тұрады, қалған 68,3%-ы пеш жағады немесе газ пайдаланады. Тұтыну шығындары ең төменгі күнкөріс деңгейінен асатын үй шаруашылықтары арасында бұл көрсеткіш жоғары: отбасылардың 55,4%-ы орталықтандырылған жылумен қамтылған.
Айта кетейік, статистика мамандары баламалы энергия көздерінен автономды жылумен қамтамасыз ету туралы мәліметтер бермеген. Таңдамалы зерттеуге қатысушылардың арасында (шамамен 12 мың отбасы) жел, күн немесе биоэлектр станциясынан жылыту жүйесі бар бірде-бір үй болған жоқ.
![](http://energyprom-new.jcloud.kz/wp-content/uploads/2023/12/441-20.png)
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083