Өткен жылы судьялар тек 413 адамды ғана ақтады
15 ноября 2022
10
Өткен жылы судьялар тек 413 адамды ғана ақтады
Егер адамға қатысты қылмыстық іс қозғалып, ол қазақстандық сотта аяқталса, онда 67,3% ықтималдықпен айыпталушы сотталады. Кемі бірінші инстанциядағы сотта сондай.
2018 жылдан бері қылмыстық істері сотта қаралған жылына 41 мыңға жуық адамның басым көпшілігі кінәлі деп танылды. Бұл төрт айыпталушының үшеуінің белгілі бір мерзімге сотталуы немесе басқа жазаға кесілгенін білдіреді. Сотталушылардың тағы 20%-ның ісі тоқтатылды.
Өткен жылы судьялар тек 413 адамды ғана ақтады. Бұл 2021 жылы бірінші сатыдағы соттар қараған істердің жалпы санының 1,1%-ын ғана құрайды. Жалпы, соңғы төрт жылдың тоғыз айында ақталушылардың үлесі бар болғаны шамамен 1,4%.
Көп пе, аз ба, айту қиын. Қажет болған жағдайда ақталу керек. Сонда судьялардың жұмысында статистикаға емес, қорғаушы мен айыптаушы тараптың дәлелдерінің дәйектілігіне баса назар аударылады.
2020 жылы Жоғарғы соттың судьясы Назгүл Рахметуллина ақтау үкімінің қиындығы туралы айта келіп, «Судья үшін ақтау — ең биік пилотаж» деді. Оның ойынша, «бір жазықсыз соттағанша, он айыптыны ақтап алған жақсы» қағидасы барлық сот жүйелері үшін басты қағида болды және болып қала береді. Дегенмен, заңгерлер ақтау үкімдерінің сирек болуы кездейсоқтық қана емес, адамдардың кінәсіздігін дәлелдеуге кедергі жасайтын жүйе екенін жиі айтады.
Ақтау үкімі сотқа дейінгі тергеп-тексеру сатылары мен органдарының жұмысына сын. Бұған жол бермеу үшін көптеген судьялар айыптауды жөн көреді. «Айыпсыздық үкімі сотқа дейінгі тергеп-тексеру органдары дайындаған және прокуратура бекіткен айыптың сәйкессіздігі, яғни кемінде екі органның жұмысындағы қателіктерді мойындайды. Ал егер жоғары тұрған сот кінәлі емес деген үкімді шығарса, төменгі сатыдағы соттардың қателігі», — деп түсіндірді заңгер Тайыр Назжанов zakon.kz сайтына.
Бұған қоса, Қазақстанда, көптеген бұрынғы посткеңестік республикалардағы сияқты, «анықтау сот төрелігі» деген ұғым бар: судья немесе құқық қорғау органдары айыптау тараптың заң бұзушылықтарын көреді, бірақ оларға немқұрайлы қарайды.
Бұл мәселе ҚР Жоғарғы сотының төрағасының да, мемлекет басшысының сөйлеген сөзінде бірнеше рет көтерілді. Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауында президент Қасым-Жомарт Тоқаев құқық қорғау органдарының «өткеннің инерциясына байланысты айыптаушылдық әлі де үстемдік етіп отырғанын және азаматтардың қылмыстық қудалау орбитасына негізсіз тартылуы ғажап емес» екенін айтты.
Бұған дейін, яғни 2019 жылы Дариға Назарбаева Сенат депутаты бола отырып, ҚР Жоғарғы сотының төрағасы Жақып Асановтың да назарына негізсіз сот шешімдеріне қатысты көптеген шағымдарды жеткізген болатын. «Сот шешімдері негізінен жеке тұлғалардың айғақтары негізінде қабылданады. Бұл үкімді шығарып, адамды ұзақ мерзімге түрмеге отырғызу үшін жеткілікті», — деп түйіндеді Назарбаева.
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083