Алкогольсіз сусындардың ішінде де денсаулыққа зияны бар
14 марта 2023
81
Алкогольсіз сусындардың ішінде де денсаулыққа зияны бар
Алкогольсіз сусын мен минералды су өндірісі биыл қаңтарда 212,2 млн литрге жетті, оның ішінде 41,3 млн литрі минералды және газдалған су (2022 жылғы қаңтармен салыстырғанда 8,6% өсті), 170,9 млн литрі басқа алкогольсіз сусындар (бір жылда бірден 27,6% көбейді).
Жалпы, 2022 жылдың 12 айында минералды су өндірісі 656,8 млн литрді құрады, бұл 2021 жылдың қаңтар–желтоқсанымен салыстырғанда 0,6% аз*. Басқа алкогольсіз сусындар өндірісі 2,4 млрд литрге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 11,9% көп.
ҚР-да алкогольсіз сусын мен минералды су Шымкенттегі «Визит» («Буратино», «Лимонад», «Мохито», «Фруктоша» және т. б.), Түркістан облысындағы «Алекс» («Алекс Сарыағаш»), Алматы облысыда Galanz Bottlers («Maxi Чай», Sevens, «Перво Квас» және т. б.), RG Brands Kazakhstan (Piala, DaDa, Lipton, Mirinda және т. б.) және Coca Cola Kazakhstan (Coca Cola, Fanta, Sprite, Piko, Aqua және т. б.) және басқа да көптеген зауыттар бар.
* тиісті кезеңдердегі жедел деректерді салыстыру
Отандық сусын зауыттары 2022 жылғы қаңтар–желтоқсанда минералды суға сұранысты (ішкі нарықтағы сатуды және экспортты) бір жыл бұрынғы 87%-бен салыстырғанда 88,9% қамтамасыз етті. Бұл ретте, осыдан жеті жыл бұрын олардың үлесі 95,2%-ға жеткенін айта кеткен жөн. Импорттың үлесі тиісінше 11,1%-ды құрады — 2021 жылмен салыстырғанда аз. Дегенмен, 2019 жылға дейін импорт ресурстардың 5%-дан 8%-ға дейін өзгерді. 2022 жылы ҚР-ға 379,5 млн литр минералды су мен алкогольсіз сусын импортталды, бұл 2021 жылғы қаңтар–желтоқсанмен салыстырғанда 8,8% аз.
Алкогольсіз сусын мен минералды су экспорты бір жылда 80% өсіп, 2022 жылғы қаңтар–желтоқсанда 262,8 млн литрді құрады, ал ішкі сатылым көлемі 3,2 млрд литрді құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 3,1%,бес жыл бұрынғыан 83%, он жыл бұрынғыдан бірден 2,2 есе көп.
Айта кету керек, көптеген алкогольсіз сусынды шамадан тыс тұтыну денсаулыққа жағымсыз әсер етеді және оның зияны қанттың көптігінде ғана емес. Әсіресе, жас қазақстандықтардың энергетикалық сусындарға тәуелділігі туралы жиі айтыла бастады. Былтыр жыл соңында ҚР президенті Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметке энергетикалық сусындарды кәмелетке толмағандарға алкоголь мен темекімен бірге сатуға тыйым салуға дейін шара қабылдап, халыққа бақылаусыз сату мәселесін қарауды тапсырған болатын.
Дәрігерлер де дабыл қағуда: энергетикалық сусындарға әуестенген ҚР-да жүрек талмасымен ауруханаға түсетін жастардың саны артып келеді. Егер бұрын осы аурумен ауруханаға жатқызылған негізгі контингент 60–70 жас аралығындағы азаматтар болса, қазір жүрек-қантамыр жүйесі аурулары тез «жасарып» жатыр.
ҚР нарығында қазақстандық және импорттық энергетикалық сусындардың үлкен саны сатылады. Мысалы, Riks (Dizzy және Zet), Сarlsberg Kazakhstan (Flash Up), GGG NRG (GGG), Caspian Beverage Holding (Tamga), Libella Bottlers (Extreme Energy), RG Brands Kazakhstan (Yeti) және басқалар.
Минералды су мен алкогольсіз сусындар өндірісінің өсуіне, сондай-ақ нарықтағы отандық компаниялардың айтарлықтай үлесіне қарамастан, бұл сегментті баға қымбаттап жатыр. Мәселен, 2023 жылдың ақпан айының қорытындысы бойынша, газдалған сусын бір жылда 27,9%, минералды су — 36,6%, газдалмаған сусын — 37,4% қымбаттады.
Анықтама үшін: бір жыл бұрын бағаның өсуі айтарлықтай болғанымен, әлдеқайда аз болды. Мәселен, газдалған сусын — 10,4%, минералды су — 14,9%, газдалмаған сусын — 8,6% қымбаттаған еді.
Өңірлер бойынша 2022 жылғы ақпанмен салыстырғанда минералды су құнының өсуі Ұлытау облысында 14,9%-дан Жетісу облысында 62%-ға дейін ауытқиды. Бағаның айтарлықтай өсуі Батыс Қазақстан (55,1%), Қызылорда (51,8%) және Павлодар (48,3%) облыстарында да байқалды.
Газдалмаған сусындар Батыс Қазақстан облысында айтарлықтай өсті: 77,2%. Атырау облысында бір жарым есе қымбаттаса, Шығыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстарында 48,3%-дан қымбаттады.
Газдалған сусындар Ақмола және Ақтөбе облыстарында ең көп өсті: сәйкесінше 43,3% және 42,9%. Бағаның айтарлықтай өсуі Қызылорда облысында да байқалды: 40,2%.
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083