Әйелдер ерлердің заңды құқықтарының 77%-на ғана ие
1 августа 2023
25
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/08/excel_w6uvabgvzp-min.png)
Бұл ретте көрсеткіш жылдан жылға артып келеді
Дүниежүзілік банктің есебіне сәйкес, «Әйелдер, бизнес және құқық 2023» орташа жаһандық индексі бір жыл бұрын 76,5 балл болса, биыл 77,1 балды құрады, яғни әлемде әйелдер еркектер пайдаланатын заңды құқықтардың 77,1%-ын ғана пайдалана алады. «Әйелдер, бизнес және құқық 2023» — 190 елдегі әйелдердің экономикалық мүмкіндіктеріне әсер ететін заңдарды бағалайтын жыл сайынғы сауалнамалардың тоғызыншысы. Бұл зерттеу 2021 жылдың қазаны мен 2022 жылдың қазаны аралығында жүргізілді. Жоба әйелдердің өмір мен мансап барысындағы заңмен өзара әрекеттесуіне негізделген сегіз көрсеткішті ұсынады: ұтқырлық, жұмыс орны, жалақы, неке, ата-ана болу, кәсіпкерлік, активтер және зейнетақы.
«Әйелдер, кәсіпкерлік және құқық 2023» есебіне сәйкес, еңбекке қабілетті жастағы 2,4 млрд-қа жуық әйел ер адамдармен бірдей құқықтарды пайдаланбайтын елдерде тұрады. 2022 жылы елдер соңғы жиырма жылдан астам уақыттағы ең аз гендерлік реформаны жүзеге асырды. Оның үстіне кейбір елдерде бұрын әйелдерге берілген құқықтар жойылады. Баяндамада кейбір елдерде әйелдерді бар құқықтарынан, соның ішінде жүріп-тұру еркіндігі мен жұмысқа орналасу мүмкіндігінен айыратын заңнамалық өзгерістер енгізілгені айтылады. Кейбіреулер күйеуіне мойынсұну міндеті сияқты қосымша ауыртпалықтарды жүктеді.
Макроөңір бойынша «Әйелдер, бизнес және құқық 2023» индексі бойынша орташа балл Таяу Шығыс пен Солтүстік Африкадағы ең төменгі көрсеткіштен (53,2 балл) ЭЫДҰ-ның табысы жоғары елдеріндегі ең жоғарыға дейін (95,3 балл) ауытқиды. Экономикалық көрсеткіштер бойынша гендерлік теңдік көрсеткіштері де Еуропа мен Орталық Азияда (84,4 балл) және Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде (80,9 балл) жоғары. Орташа жаһандық деңгейден төмен аймақтарға Шығыс Азия мен Тынық мұхиты (72,6 балл), Сахараның оңтүстігіндегі Африка (72,6 балл) және Оңтүстік Азия (63,7 балл) кіреді.
Ерлермен бірге әйелдердің толық экономикалық теңдікке, яғни 100 балға жеткен 14 ел бар: Бельгия, Канада, Дания, Франция, Германия, Грекия, Исландия, Ирландия, Латвия, Люксембург, Нидерланд, Португалия, Испания және Швеция.
Орталық Азия елдері мен ЕАЭО елдері арасында Армения мен Тәжікстан ең жоғары көрсеткішке ие: тиісінше 87,5 және 78,8 балл. Аймақтың басқа елдерінде көрсеткіштер әлемдік орташа деңгейден төмен: Қырғызстан — 76,9 балл, Беларусь және Қазақстан — әрқайсысында 75,6 балл, Ресей — 73,1 балл, Өзбекстан — 70,6 балл.
Әйелдер үшін экономикалық теңдік деңгейі ең нашар елдер: Иран (31,3), Катар (29,4), Судан (29,4), Йемен (26,9) және Батыс жағалау мен Газа (26,3).
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083