Қазақтанда кілем өндірісі дамуын тоқтатты
3 августа 2023
14
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/08/nvidia_share_sp20btr28e-min.png)
Кілем тоқушылар нарықты қорғамаса өндірісті көбейте алмайтындарын айтады
Соңғы төрт жылда Қазақстандағы кілем тоқыма өнеркәсібі іс жүзінде дамуын тоқтатты, тіпті біршама тоқырауға ұшырады. Өндіріс көлемі 2018 жылдан бері өспеді, ал 2022 жылдың соңында кілем бұйымдарының өндірісі соңғы бірнеше жылдағы өзінің ең төменгі деңгейін көрсетті. Былтырғы қаңтар–желтоқсанда қазақстандық зауыттардың цехтарынан 5,1 млн шаршы метр өнім шығарылды. 2023 жылдың алғашқы бес айында кәсіпкерлер 2,3 млн шаршы өнім өндіргені туралы есеп берді, бұл 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда төрттен бірге көп. Дегенмен, бұл жағдайда қандай да бір елеулі өсім туралы айту әлі ерте, өйткені бұл динамика өткен жылдың төменгі деңгейінен үлкен өсім жоқ.
Ал, Қазақстанда мұндай тоқыма өнімдерінің нарығы белсенді түрде өсіп келеді. Егер 2017 жылы елдегі кілем нарығы 11,9 млн шаршы метр болса, 2021 жылдың соңына қарай 20,8 млн шаршы метрге дейін жетті (74,5% өскен). Былтыр желтоқсанның қорытындысы бойынша аз ғана төмендеу байқалды — 20,2 млн шаршы метрге дейін.
Қазақстандықтардың кілем, төсеніш және әртүрлі еден жабдықтарына деген өсіп келе жатқан сұранысы негізінен шетелдік тасымалдаушылар есебінен өтелуде. Пандемия жылдарында олар біздің елімізге өз тауарларын жеткізуді белсенді түрде арттырды, қазір олар Қазақстанда отандық өндірушілерге қарағанда үш есе көп кілем сатады: жылына 16 млн шаршы метрге дейін.
Осылайша, импорт Қазақстанның ішкі нарығында 74,5%, ал қазақстандық өндірушілер небәрі 25,5% үлесін алады. Бұл биыл қаңтар–мамырдағы ҚР СЖРА Ұлттық статистика бюросының соңғы мәліметтері. Ресурстардың теңгеріміне және өнімнің жекелеген түрлерін пайдалануына қарағанда, осы кезеңде ҚР-ның дүкендері мен базарларында 7,8 млн шаршы метр кілем сатылды, оның ішінде 5,8 шаршы метрі импорт.
Осы санаттағы тауарлардың Қазақстанға негізгі экспорттаушы Түркия. Оның жалпы импорттағы үлесі 60%-дан асады. Шетелдік жеткізушілер арасында екінші орында 17,5%-бен Қытай тұр. Оңтүстіктегі көршіміз Өзбекстан (4,2%) біздің нарықты белсенді дамытуда, ол өз үкіметінің жеңіл өнеркәсіпке мемлекеттік қолдауының арқасында Орталық Азия елдері мен Ресейге тоқыма тауарларының экспортын айтарлықтай арттырды.
Қазақстанда тоқымашылар өз тауарларын экспортқа жөнелтетінін статистикалық деректер де көрсетеді. Алайда, отандық өндірілген кілемдерді шетелге жеткізу үлесі аз: өндіріс көлемінің 12,8% ғана. 2023 жылдың қаңтар–мамыр айлары үшін бұл небәрі 290 мың шаршы метр.
Таяуда Шымкентте өткен бірінші республикалық Otandyq kilem forumy форумында қазақстандық тасымалдаушылар өз нарығында неліктен толыққанды жұмыс істей алмайтындарын айтты. Еліміздің үшінші мегаполисінің индустриалды өңірінде саладағы ең ірі зауыттар — «Bal Textile» ЖШС мен «Назар-Текстиль» ЖШС бар.
«Ішкі кілем нарығын импорттық тауарлардан қорғауды күшейту қажет: кедендік салықты немесе шартты кедендік бағаны көтеру керек. Сондай-ақ халықаралық саудада әділдік пен теңдік болуы керек. Мысалы, Түркиядан көптеген импорттық тауарлар келеді, бірақ бұл елге экспортталатын біздің отандық дайын өнімдерге жоғары кедендік салық салынады. Біз Қазақстанға шетелден келетін кілем бұйымдарының шартты бағасын килосына 10 АҚШ доллары деңгейіне дейін көтеруді ұсынып отырмыз. Бұл шара тек кілемдерге ғана емес, жалпы сырттан келетін тауарларға да қатысты», — дейді Bal Textile басшысы Талғат Ысқақов.
Айтпақшы, Тәжікстан бір кездері осылай жасап, кілем импортына кедендік баж салығын 30%-ға дейін көтеріп, бес жылда өз өндірісін 2,5 есе арттырған.
Қазақстандағы кілем тоқымасының басқа да маңызды мәселелерінің қатарында өзіндік шикізат базасының жоқтығы бар. Қазіргі уақытта ҚР-да кілемдер синтетикалық жіптерден тоқылады. Олар, өз кезегінде, полипропилен түйіршіктерінен өндіріледі, бұл табиғи газды өңдеу өнімі. Қазір кілемге қажетті шикізат Түркиядан әкелінсе, аксессуарларды Қытай мен Бангладештен жеткізеді. Өткен жылдың соңында Атырауда полипропилен шығаратын Kazakhstan Petrochemical Industries компаниясының мұнай-химия зауыты ашылды. Қазақстандық тоқымашылар жаңа өндірісте басқалармен қатар полипропилен жіптерін жасауға жарамды түйіршіктер өндірісі жолға қойылады деп үміттенеді. Қазірдің өзінде алдын ала келісімдер бар.
Кілем өнімдері бағасының динамикасын қарастыратын болсақ, соңғы бір жылда кілемдер мен төсеніштер құнының өсуі жалпы инфляция дәлізінде сақталғанын атап өтуге болады. Ешқандай маңызды серпіністер байқалмады. 2023 жылдың маусымында өсім 14,6% шегінде болды, ал ең жоғары көрсеткіш — 18,8%-ға дейін өскен — былтырғы желтоқсанында тіркелді.
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083