Рапс майы, мақсары майы, күнбағыс майы: ҚР-да өсімдік майының жағдайы қалай?
17 июля 2023
107
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/07/excel_jyykizpvw2-min.png)
Май бағасы бір жылда өзгере қойған жоқ
Биыл қаңтар–мамырда Қазақстанда 280,8 мың тонна тазартылған және тазартылмаған өсімдік майы өндірілді, бұл бір жыл бұрынғыдан 15,5% артық. Оның ішінде тазартылған май өндірісі бір жылда 14,7% төмендеп, 60,8 мың тонна болса, тазартылмаған май өндірісі керісінше 28% көбейіп 220 мың тоннаға жетті.
Өңірлер бойынша ең көп өндіріс Шығыс Қазақстан облысына тиесілі: 26,6 мың тонна тазартылған және 73,7 мың тонна тазартылмаған май өндірілген. Тазартылмаған май өндіруден екінші және үшінші орында Абай облысы мен Алматы қаласы, ал тазартылған май өндірісінен Алматы мен Шымкент қалалары үздіктер қатарында.
Анықтама үшін: толық 2022 жылы тазартылмаған май өндірісі 483,3 мың тоннаны құрады, бір жыл бұрынғыдан 81,8% артық, ал тазартылған май өндірісі 9,6% ұлғайып 180,1 мың тонна болған.
Биылғы бес айының қорытындысы бойынша, тазартылған және тазартылмаған рапс майы (бір жылда 3,1 есе көбейіп, 41,4 мың тоннаға жеткен), соя майы (2,7 есе, 13,2 тоннаға дейін), мақсары майы (2,3 есе, 1,5 мың тоннаға дейін), тазартылмаған күнбағыс (21%, 158,9 мың тоннаға дейін) өндірісі көбейді.
Ал тазартылған күнбағыс майы (27,4% азайып, 47,9 мың тоннаға дейін) және мақта майын (8,5% азайып, 5,1 мың тоннаға дейін) өндірісі айтарлықтай төмендеді.
Маймен қамту мәселесіне келсек, биыл қаңтар–сәуірде жергілікті компаниялар өсімдік майына сұранысты (ішкі нарықтағы сату және экспорт) бір жыл бұрынғы 83%-дың орнына 79,2% болды.
Импорттың үлесі тиісінше 20,8%-ды құрады. Импорт 54,7% артып, 59,4 мың тоннаға жетті. Бұл ретте май экспорты да өсіп, бір жылда бірден 27,6% өсіп, ресурстардың 41,1%-ын құрап, 117,2 мың тоннаға жетті.
Нәтижесінде еліміздің ішкі нарығында өсімдік майының сатылуы 167,8 мың тоннаға жетіп, бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 25,3% көбейді.
Күнбағыс майына сұранысты жергілікті компаниялар 83,4% қамтамасыз етті, бұл былтырғымен шамалас (83,5%). ҚР-дан 92,9 мың тонна күнбағыс майы экспортталды, бұл былтырғымен салыстырғанда 40,2% көп. Ішкі нарықтағы сату көлемі 3,8% азайып, 107,9 мың тонна болды.
ҚР май өңдеу кешенінің өкілдері Қытайдың бір провинциясымен тиімді келісімшартқа отырды, деп хабарлайды inbusiness.kz. Майлы дақылдарды өңдеушілердің ұлттық қауымдастығы (МДӨҰҚ) мен Динси қаласы Андин ауданының халық үкіметі арасында келісім жасалды. Биыл 6 шілдеде қол қойылған келісімге сәйкес, қытайлық Xinhui Port International Logistics компаниясы МДӨҰҚ құрамына кіретін өңдеуші кәсіпорындардан жыл сайын 55 млн АҚШ долларына өсімдік майы мен ақуызы жоғары жемдерді (шрот пен күнжара) сатып алады.
Қауымдастықтың мәліметінше, МДӨҰҚ құрамына еліміздегі майлы дақылдардың 90%-ға жуығын өңдейтін 39 қазақстандық май зауыты кіреді. Сондай-ақ оларға май экспортының 90%-дан астамы тиесілі.
2023 жылдың маусым айының соңында өсімдік майының бағасы бір жылда өзгеріссіз қалды (тіпті 0,4% аздап төмендеді). Күнбағыс майы былтырғымен салыстырғанда 0,9% арзандаса, зәйтүн майы, керісінше, бірден 19,1% қымбаттады.
Өсімдік майының қымбаттауы ҚР 20 өңірінің 9-да тіркелді. Ең көп жылдық өсім Астана қаласында (12,1%), сондай-ақ Атырау (10,8%) және Қостанай (6,8%) облыстарында байқалды. Бағаның ең аз өсуі Ұлытау облысында (0,7%), ал ең көп төмендеуі Шымкент қаласында (9,5%) байқалды.
Күнбағыс майының ең көп жылдық өсімі Астана қаласында (12,1%), ең азы — Қызылорда облысында (0,6%) тіркелді. Бұл өнім бағасының айтарлықтай төмендеуі Алматы қаласында (9,6%) байқалды.
Зәйтүн майы ең қатты Маңғыстау облысында (46,6%-ға), ең аз Ұлытау облысында (0,9%) қымбаттады.
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083