Қазақстан 600 миллион долларға қағаз өнімдерін сатып алады. Өзіміздің өндірісті көбейтетін кез келген жоқ па?
1 сентября 2023
13
![](https://energyprom.kz/wp-content/uploads/2023/09/excel_ovtrjmjqyp-min.png)
Соңғы бір жарым жылда өнеркәсіптегі өндіріс көлемі 1%-2% аралығында өсті
Мемлекет отандық қағаз өнеркәсібін дамытудың тетіктерін қосты. Қазақстандық кәсіпорындардың аяққа тұруына көмектесу үшін ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі (ИИДМ) шетелдік өндірушілерден кеңсе қағазын мемлекеттік сатып алуға тыйым салуды ұсынды. Шектеулер екі жыл бойы күшінде болады.
Қазақстандағы целлюлоза-қағаз өнеркәсібінің кәсіпорындарын талдау осы саладағы кәсіпорындардың көпшілігі орауыш немесе гигиеналық өнімдерді (дәретхана қағазы, майлықтар, сүлгілер, орамалдар және т. б.) шығарады деген қорытындыға келуге мүмкіндік береді. Мұнымен Қарағанды целлюлоза-қағаз комбинаты, Павлодар картон және шатыр жабын зауыты, «Ақ-төбе қағазы», Kagazy Recycling, «Гофротара зауыты» және т. б. айналысады. «Атамекен» ҰКП өнеркәсіптік сертификаттар тізілімінің деректеріне сүйенсек, кеңсе қағазын тек төрт кәсіпорын шығарады: Qagaz Ordasy шымкент зауыты, елордалық Goida.kz фирмасы, Петропавлдағы «Радуга» ЖШС және «A энд K Экспо LTD» компаниясы. Соңғы екі ұйымды тексергенде, «Радуга» зауыты негізінен дәретхана қағазы, майлықтар мен сүлгілер шығарады, ал «A энд K Экспо LTD» компаниясының сайтында олар сататын кеңсе қағазының Қазақстанда жасалғаны туралы бірде-бір дерек жоқ екен.
ҚР СЖРА Ұлттық статистика бюросының деректеріне сүйенсек, қағаз және картон өндірісі соңғы бір жылда 60,1 мыңнан 98,3 мың тоннаға дейін бірден 63,6% өсті. 2022 жылғы мәліметтерді 2017 жылдың көрсеткіштерімен салыстыратын болсақ, өсім үш есе болады. Биыл қаңтар–шілдеде өндірушілер шамамен 2022 жылдың ұқсас кезеңіндегі көлемді сақтай алды (0,3% азайған). Бұл санат статистикалық есептерде жалпылай көрсетілгендіктен, одан кеңсе қағазының көлемі бойынша ақпаратты алу мүмкін емес. Санаттағы өсім гофр картон өндірісіне байланысты болуы мүмкін.
Қағаз өнеркәсібінің кейбір ішкі санаттары да соңғы жылдары өсті, бірақ айтарлықтай емес. 2022 жылы 2017 жылмен салыстырғанда қағаз бен картоннан жасалған әртүрлі орауыш ыдыстар 41,7%, дәретхана қағазы 18,1% көп өндірілді. Айтпақшы, былтыр ғана Қазақстанда дәретхана қағазы азырақ көлемде шығарылды — өндірушілер бұл өнімге сұраныстың төмендеуіне осылай әрекет етті. Түрлі гигиеналық құралдар — орамал, сүлгі, майлық және т. б. өндірісінде көрсеткіш азайды: бір жылда 13,1% кеміген.
Бұл ретте сала бойынша жалпы салыстырмалы көрсеткіш — өнеркәсіп өндірісінің индексі соңғы бір жарым жылда салада тоқырау болғанын көрсетеді. 2022 жылы жалпы сектордағы өндіріс көлемі 1,1%, биыл қаңтар–шілдеде 1,8% ғана өсті.
Ақшалай есептесек, бұл сала былтыр 30%-ға жуық өсті. Қаңтар–желтоқсанда кәсіпорындар былтырғы 93 млрд теңгенің орнына 120,8 млрд теңгенің өнімін өндірді. 2023 жылдың алғашқы жеті айында статистика да өндірілген өнім құнының 21,9% өскенін көрсетті.
Деректер Қазақстандағы қағаз және картон өндірушілердің толық жүктелмегенін, олардың даму көлемінің жеткіліксіз екенін көрсетеді. ҚР СЖРА ҰСБ мәліметінше, былтыр мамандандырылған орташа жылдық қуаттың үлесі 70%-ды құрады. Бұл соңғы жылдардағы ең жоғары көрсеткіш. 2017 жылы бұл көрсеткіш тек 43,2% шамасында болды, содан кейін жыл сайын бірнеше пайыздық тармаққа өсті.
Үкімет отандық тауар өндірушілерді мемлекеттік сатып алулар арқылы олардың көлемін ұлғайту үшін ғана қорғау шараларын енгізді, мұнда оларға ірі тапсырыстарға кепілдік беріледі. Мысалы, тек «„Азаматтарға арналған үкімет“ мемлекеттік корпорациясы» КеАҚ ғана қаңтар айында 701,4 млн теңгеге кеңсе қағазын сатып алды. Лотты импорттық өнімдермен қамтамасыз ететін «АКМур Дистрибьютор» ЖШС ұтып алды. Ал бұл тек бір ғана мемлекеттік компанияның тендері. Барлығына — үкіметке, әкімдіктерге, квазимемлекеттік компанияларға, мектептер мен балабақшаларға қағаз керек.
Қазақстанда кеңсе қағазы мен картонға деген сұраныстың едәуір бөлігі импорт есебінен қамтамасыз етіледі. Былтыр Қазақстанға 334,7 мың тонна қағаз, картон, түрлі қағаз өнімдері әкелінді. Бұл тауарлар үшін қазақстандық сатып алушылар басқа елдерге 600,9 млн АҚШ долларынан астам ақша төледі. Негізгі жеткізуші Ресей, ол импорттың жалпы көлемінде 63,3% үлесін алады. Қытайдан импорт салыстырмалы түрде аз (16,6%).
Жалпы, Қазақстанға қағаз өнімдерін жеткізу географиясының кеңдігі сонша, экспорттаушылар тізімі 80 елден асады. Олардың ішінде Оңтүстік Африка, Шри-Ланка, Чили, Филиппин сияқты алыстағы мемлекеттер де бар.
Танымал мақалалар
Барлығын көруТеміржолмен жолаушылар тасымалы да, жүк тасымалы да бір жылда 2% өсті
Бір жылдан аз уақытта сектордағы компаниялардың табысы 1,5 триллион теңге 2023 жылдың қаңтар–қарашасында теміржолмен 18,2 млн жолаушы тасымалданды, бұл былтырғыдан Читать далее...
25 декабря 2023
6497
Әлемде жыл сайын 60 миллионнан астам жеңіл автокөлік шығарылады, ал көліктердің жалпы өндірісі 85 миллионнан асады
Көлік шығаратын зауыттар әр елдерде 4 миллионнан астам адамды жұмыспен қамтамасыз етіп, ІЖӨ-нің 10%-ын құрайды Толық 2022 жылдың қорытындысы бойынша, Читать далее...
17 января 2024
6272
Қай азық-түлік қатты қымбаттады?
2023 жылғы желтоқсанның соңында ҚР-да азық-түлік бір айда 0,9%, бір жылда 8,5% қымбаттады. Өңірлер бойынша ай сайынғы динамикада азық-түлік ең Читать далее...
23 января 2024
6260
Әлемдік туризм пандемиядан кейін қалпына келеді. Қазақстан шетелдік туристерді қалай көбірек тарта алады?
Дүниежүзілік туристік ұйым әлемдік туризм биыл пандемияға дейінгі деңгейге қайта оралады деп болжайды. Экономиканың басқа секторларына қарағанда локдаун мен геосаяси Читать далее...
15 марта 2024
6225
Балық шаруашылығы стартабы: ҚР-дағы мемлекеттік қолдаудың арқасында бизнестің балық өсіруге деген қызығушылығы күрт артты
Қазақстандағы аквашаруашылық қоры бірнеше жылда 3,4 есе өсті Қазақстанда балық шаруашылығында өндірістік көрсеткіштердің белсенді өсуі байқалады. ҚР СЖРА Ұлттық статистика Читать далее...
11 января 2024
6210
Бидай мен меслин экспорты тоннамен 21% өсті, бірақ ақшалай 3%-дан аз көбейді
2023 жылдың қаңтар–қарашасында Қазақстан 1,7 млрд АҚШ долларына 6,7 млн тонна бидай мен меслин экспорттады. Өсім физикалық түрде 20,6%, ақшалай Читать далее...
26 января 2024
6175
Қазақстанда бір жылда такси қызметі 9% қымбаттады
ТМД елдері арасында ҚР-да такси ең қымбат 2023 жылдың қаңтар–желтоқсанында Қазақстанда такси қызметін ұсынатын компаниялардың табысы бір жылда 17% өсіп, Читать далее...
19 января 2024
6173
Кондитерлік өнімдер 12%, тоқаш және басқа да нан өнімдері 14% қымбаттады
Кей өңірлерде баға айтарлықтай өсті Қазақстандықтар үшін тәттілер өте маңызды. ҚР халқы мереке күндері сауда жасағанда немен бетпе-бет келді? 2023 Читать далее...
12 января 2024
6152
Қазақстан ұнды қай елдерге көбірек экспорттайды?
Елде ұн өндірісі 1% артты 2023 жылғы қаңтар–қазанда ҚР-да дәнді дақылдардан және олардың майда тартылған қоспаларынан 2,7 млн тонна ұн Читать далее...
29 декабря 2023
6140
ҚР-дағы электр энергиясы өндірісінің 6%-ға жуығы жаңартылатын энергия көздеріне тиесілі. Бұл әлі өте аз, бірақ бұрынғыдан жақсырақ
Былтыр жыл соңында ҚР-да электр энергиясын өндіру саласындағы негізгі капиталға салынған инвестиция 451,4 млрд теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғыдан Читать далее...
29 января 2024
6134
ҚР-да темекі сатылымы бір жылда 69% көбейді
2023 жылғы қаңтар–желтоқсанда темекі өнімдері өндірісі 2022 жылғы сәйкес кезеңдегі 287,9 млрд теңгемен салыстырғанда құндық мәнде 283 млрд теңгені құрады. Читать далее...
30 января 2024
6114
Қазы бір жылда 5%, жая 3% қымбаттады. Жылқы еті өндірісі азайды
Биыл ақпанның соңында жылқы еті бір жылда 4,3% қымбаттады. Атап айтқанда, қазы 4,8%, жая 2,5% қымбаттаған. Жылқы еті ең көп Читать далее...
12 марта 2024
6112
Қарауға болады, бірақ ұстауға болмайды: неге Қазақстанда шетелдік аңшылық туризмі көрсеткіші төмендеп жатыр?
Соңғы бірнеше жылда Қазақстандағы аңшылық өнеркәсібінде алғаш рет өндірістік көрсеткіштердің өсуі байқалды. 2022 жылы саладағы өнімдер мен қызметтердің нақты көлем Читать далее...
18 января 2024
6107
Ақпан айының соңына қарай Қазақстан дамудың жаңа моделіне техникалық түрде көшеді
Әлихан Смайылов үкіметі «Ескі Қазақстанның» төтенше жағдайлар қызметі миссиясын орындады, Олжас Бектенов үкіметі «Жаңа Қазақстанның» даму циклін іске қоспақ. Бұрынғы Читать далее...
13 февраля 2024
6096
ҚР-да көп тұтынылатын алкоголь түрлерінің өндірісі биыл азайды
Биыл қаңтарда алкогольдің ең танымал түрлерінің өндірісі төмендеді. Мәселен, коньяк өндірісі былтырғы қаңтармен салыстырғанда 47,1%, 749,9 мың литрге дейін, сыра Читать далее...
18 марта 2024
6083